شاپور بهیان: رمان فارسی عبوس و مویه‌گر است
On ۲۸/۰۹/۱۳۹۵ | 0 اظهار نظرها 

شاپور بهیان: رمان فارسی عبوس و مویه‌گر است

در حوزه مباحث نظری درباره رمان و داستان در زبان فارسی ما با کمبودهای زیادی مواجه هستیم. جای خالی کتاب‌هایی که به تئوری‌ می‌پردازند؛ احساس می‌شود. انبوه کتاب‌های تئوری در جهان به نگارش در‌می‌آیند و اندکی از‌ آنها به فارسی ترجمه می‌شوند. ترجمه این آثار می‌توانند کمک کنند تا ما از برداشت‌های ذوقی درباره رمان به سوی دریافت‌های روش شناختی‌تری حرکت کنیم.
رمان یک ژانر غیرذات‌گرا، کارناوالی و عرصه‌ی حضور گفتمان‌های مختلف، آیرونیک و شوخ‌طبعانه است. در نگاه کلی به رمان فارسی درمی‌یابیم که اثر چندانی از این ویژگی‌ها نیست؛ به طور کلی می‌توان گفت رمان فارسی تک‌صدا، پداگوژیک و آموزشی است. از یک گفتمان پیروی می‌کند و یا تابع یک گفتمان است. عبوس، مویه‌گر، جدی و فاقد آیرونی است. با این تفاصیل، اگر پیشرفتی در این صد ساله در رمان فارسی اتفاق افتاده است، بیشتر از جنبه کمی است و این هم نتیجه رشد سواد، رشد جمعیت، رشد طبقه‌ی متوسط و تا حد خیلی زیادی تثبیت و مشروعیت یافتن رمان به عنوان ژانری معتبر برای شناخت وجوه هستی است.
از جنبه‌ی کیفی، رمان فارسی هنوز از محدودیت‌های پیش گفته عبور نکرده و در دهه‌ی اخیر نیز که تا حد خیلی زیادی پیوند خود را با سنت رمان‌نویسی فارسی متقدم گسسته است. رمانی که دیگر نمی‌تواند با متقدمین خود وارد گفتگو شود، چگونه می‌تواند از محدودیت‌های آن ها عبور کند. رمان‌نویسی که افق‌های هدایت را نمی‌بیند، چگونه می‌تواند از این افق‌ها عبور کند. سوال این جاست که آیا در این صد سال ما توانسته‌ایم از افق‌هایی که صادق هدایت برای رمان فارسی رسم کرد، عبور کنیم؟

جواب دادن